دومین کرسی آزاداندیشی تخصصی با موضوع «قرآن؛ کتاب جنگ یا صلح؟»

دومین کرسی آزاداندیشی تخصصی با موضوع «بررسی تحلیلی رویکرد قرآن کریم نسبت به صلح و جنگ»، با هدف واکاوی تفسیری عمیق و پرهیز از برداشت‌های سطحی، در تاریخ ۲۵ خرداد ماه در سالن شهید سلیمانی برگزار گردید. این نشست علمی با حضور حدود ۳۰ نفر از اساتید علاقمند، با ارائه دکتر محمدحسن صانعی‌پور و داوری دکتر مصطفی عباسی‌مقدم و دکتر سید ابراهیم معصومی و دبیری دکتر رضا رضاراده، به بررسی یکی از چالش‌برانگیزترین مباحث تفسیری قرآن کریم پرداخت.

محورهای ارائه:

در این نشست، دکتر صانعی‌پور با طرح این پرسش که آیا قرآن کریم را می‌توان صرفاً «کتاب صلح» یا «کتاب جنگ» نامید، به تحلیل پیچیدگی‌های موضوع پرداخت. ایشان ابتدا ضمن اشاره به کثرت آماری آیات مرتبط با قتال، به دسته‌بندی و تشریح آیات صلح و مدارا در قرآن پرداخت و بر مواردی چون برادری مؤمنان، اصل برتر بودن صلح، استقبال از صلح دشمن، و نیکی به غیرجنگجویان تأکید نمود.

سپس، آیات قتال در قرآن به تفکیک موضوعاتی چون دفاع، رفع فتنه و ظلم، برخورد با مشرکان و اهل کتاب، و توبیخ ترک جهاد، مورد بررسی قرار گرفت. در ادامه، دو چالش تفسیری مهم، یعنی مسئله نسخ آیات و بستر تاریخی نزول، مطرح گردید. ارائه‌کننده با بیان نقدهای وارد بر نظریه نسخ آیات صلح توسط «آیه سیف»، بر اهمیت فهم آیات قتال در پرتو علل نزول مرتبط با رفتار خصمانه دشمنان اسلام در دوران صدر اسلام، مانند پیمان‌شکنی و آزار، تأکید کرد.

یافته‌ها و نتیجه‌گیری: دکتر صانعی‌پور با نقد رویکرد صرفاً آماری به آیات، بیان داشت که قرآن کریم در حقیقت «کتاب امنیت» است و آیات قتال در نظامی منسجم و در راستای حفظ امنیت، عدالت و برقراری دین الهی معنا می‌یابند. ایشان بر لزوم یافتن نظامی تفسیری تأکید کرد که بتواند بدون تناقض، آیات صلح و قتال را در کنار هم قرار داده و به مفهومی جامع‌تر از دوگانه «جنگ و صلح» دست یابد.

جمع‌بندی داور: دکتر مصطفی عباسی‌مقدم، داور نشست، ضمن تقدیر از ارائه دکتر صانعی‌پور، بر اهمیت طرح این موضوع و ضرورت پرداختن به تفاسیر منسجم و مستند قرآنی تأکید نمود و نکات تکمیلی را در خصوص ابعاد تاریخی و تفسیری مسئله ارائه کردند. این نشست علمی، با طرح دیدگاه‌های مختلف و طرح پرسش‌های چالشی از سوی اساتید حاضر، زمینه‌ساز مباحث عمیق‌تر در حوزه مطالعات قرآنی گردید.